Tôi sống trong xóm này đã gần hai mươi năm, chuyện lớn nhỏ của hàng xóm ít nhiều cũng biết. Nhưng nếu nói đến câu chuyện khiến cả khu phố bàn tán suốt mấy tháng trời, thì chắc chắn phải nhắc đến nhà bà Lành.
Bà Lành năm nay ngoài sáu mươi, góa chồng đã hơn mười năm. Người phụ nữ ấy gầy gò, nước da sạm nắng vì cả đời làm ruộng, làm thuê. Bà có một người con trai duy nhất là Tuấn.
Ngày Tuấn lấy vợ, bà Lành mừng lắm. Bà cứ nghĩ từ nay nhà sẽ có thêm người, bữa cơm sẽ đông vui hơn. Con dâu tên Hương, nhìn bề ngoài cũng xinh xắn, ăn nói ngọt ngào. Hôm về ra mắt, cô ta còn nắm tay bà Lành nói:
“Con không có mẹ từ nhỏ, sau này con sẽ coi mẹ như mẹ ruột.”
Bà Lành nghe vậy cảm động rơi nước mắt.
Nhưng chỉ vài tháng sau cưới, mọi thứ bắt đầu thay đổi.
Một buổi trưa nọ, tôi sang nhà bà Lành mượn cái rổ. Vừa bước tới cửa, tôi đã nghe tiếng Hương nói vọng ra:
“Trời ơi, nhà gì mà chật chội bẩn thỉu vậy. Mẹ dọn cho gọn gàng chút được không?”
Giọng nói vừa khó chịu vừa chê bai.
Tôi đứng ngoài nhìn vào thì thấy cảnh tượng khiến mình sững người.
Trên bàn ăn nhỏ đặt mấy món đơn giản: bát canh rau, đĩa trứng chiên, ít cá kho.
Hương ngồi trên ghế, **một chân gác lên ghế bên cạnh**, tay cầm điện thoại lướt liên tục. Còn bà Lành thì **ngồi dưới đất**, bưng bát cơm ăn vội.
Tôi hỏi:
“Ủa sao chị không ngồi bàn ăn?”
Hương cười nhạt:
“Ghế ít quá cô ơi. Với lại mẹ quen ngồi dưới đất rồi.”
Bà Lành nghe vậy chỉ cười gượng:
“Ừ… mẹ quen rồi.”
Tôi biết rõ là bà nói dối.
Từ ngày Hương về làm dâu, bà Lành gần như trở thành người giúp việc trong chính căn nhà của mình.
Hương không đi làm, nhưng lúc nào cũng than mệt.
Sáng bà Lành dậy từ 5 giờ, nấu ăn, quét sân, giặt đồ.
Còn Hương thì ngủ đến 9–10 giờ mới dậy.
Có hôm bà Lành lỡ nấu canh hơi mặn, Hương gắt:
“Trời ơi mẹ nấu gì mà mặn chát vậy? Con ăn kiểu này chắc tăng huyết áp mất.”
Bà Lành chỉ cúi đầu:
“Để mẹ nấu lại…”
Tuấn – con trai bà – ngồi bên cạnh nhưng chỉ im lặng.
Có lần tôi hỏi bà:
“Sao chị không nói lại con dâu?”
Bà Lành chỉ thở dài:
“Nó còn trẻ… thôi kệ.”
Nhưng thật ra tôi biết, bà **sợ con trai khó xử**.
Một tối nọ, cả xóm nghe tiếng cãi nhau bên nhà bà Lành.
Hương nói rất to:
“Nhà này nghèo vậy thì đừng sinh con làm gì! Bạn bè con ai cũng ở nhà lầu, còn con thì ở cái nhà cấp bốn cũ kỹ.”
Bà Lành run run:
“Nhà mình nghèo thật… nhưng mẹ đã cố gắng hết sức rồi.”
Hương bật cười khinh bỉ:
“Cố gắng gì? Cả đời mẹ có được bao nhiêu tiền?”
Câu nói đó khiến bà Lành lặng im rất lâu.
Tôi nhìn qua cửa sổ thấy bà **quay mặt lau nước mắt**.
Thật ra ít ai biết, bà Lành có một mảnh đất nhỏ ở ngoại ô.
Đó là mảnh đất ông chồng quá cố để lại.
Nó nằm gần một con đường cũ, cỏ mọc um tùm, chẳng ai ngó ngàng.
Hương từng biết chuyện đó và nói:
“Miếng đất đó chắc bán được vài chục triệu thôi chứ gì.”
Tuấn cũng gật gù:
“Chắc vậy.”
Bà Lành không nói gì.
Một buổi sáng đầu năm ngoái, cả xóm bỗng nghe tin **khu đất đó sẽ làm dự án mở rộng đường**.
Chính quyền bắt đầu đo đạc, kiểm kê.
Một tuần sau, người ta thông báo **đền bù hơn 3 tỷ đồng** cho mảnh đất của bà Lành.
Tin này lan khắp khu phố chỉ trong một buổi chiều.
Tôi vẫn nhớ rõ hôm đó Hương chạy từ ngoài cổng vào nhà, mặt tái mét.
“Cái gì? Ba tỷ?”
Tuấn cũng sững người.
Còn bà Lành thì chỉ ngồi im lặng.
Từ ngày đó, thái độ của Hương thay đổi **180 độ**.
Sáng hôm sau, lần đầu tiên tôi thấy cô ta dậy sớm nấu ăn.
Hương mang bát cháo nóng đến trước mặt bà Lành:
“Mẹ ăn đi, con nấu cho mẹ đó.”
Bà Lành nhìn bát cháo, ánh mắt rất lạ.
Hương tiếp tục nói:
“Mẹ đừng làm việc nữa, để con làm.”
Thậm chí cô ta còn khoe với hàng xóm:
“Mẹ chồng em tốt lắm.”
Những người trong xóm chỉ nhìn nhau cười.
Ai cũng hiểu chuyện gì đang xảy ra.
Một tối nọ, tôi nghe Hương nói với Tuấn:
“Anh phải nói mẹ đứng tên tiền đền bù chung với mình. Sau này còn mua nhà mới.”
Tuấn gật đầu:
“Ừ… để anh nói.”
Hôm sau, Tuấn ngập ngừng nói với mẹ:
“Mẹ à… hay là tiền đất mình góp chung mua nhà?”
Bà Lành chỉ hỏi:
“Nhà đứng tên ai?”
Tuấn im lặng.
Hương vội nói:
“Thì… đứng tên anh Tuấn cho tiện.”
Bà Lành gật gù:
“À… vậy hả…”
Ngày bà Lành lên xã ký giấy nhận tiền đền bù, Hương đi theo sát như hình với bóng.
Trên đường về, cô ta liên tục nói:
“Mẹ ơi sau này mình mua nhà to chút nha.”
“Con sẽ chăm mẹ thật tốt.”
Bà Lành chỉ mỉm cười.
Không ai biết bà đang nghĩ gì.
Một tuần sau, bà Lành gọi cả gia đình lại.
Bà đặt một tập giấy lên bàn.
Hương háo hức:
“Giấy mua nhà hả mẹ?”
Nhưng khi mở ra, cô ta **chết lặng**.
Đó là **hợp đồng chuyển nhượng toàn bộ số tiền 3 tỷ cho một quỹ dưỡng lão và từ thiện**.
Ngoài ra, bà còn đăng ký **một phòng trong viện dưỡng lão cao cấp**.
Hương đứng bật dậy:
“Mẹ… mẹ làm gì vậy?”
Tuấn cũng hoảng:
“Mẹ cho hết tiền rồi sao?”
Bà Lành bình tĩnh nói:
“Đúng vậy.”
Bà nhìn thẳng vào hai vợ chồng.
Giọng bà chậm rãi nhưng cứng rắn:
“Cả đời mẹ làm lụng, nuôi con khôn lớn. Mẹ không cần ai trả ơn. Nhưng mẹ cũng không muốn bị coi thường.”
Bà dừng lại một chút rồi nói tiếp:
“Ngày mẹ phải **ngồi dưới đất ăn cơm**, mẹ đã hiểu mình ở vị trí nào trong căn nhà này.”
Hương tái mặt.
Bà nói tiếp:
“Tiền này mẹ dùng để sống phần đời còn lại cho đàng hoàng. Không phụ thuộc ai.”
Tuấn run run:
“Mẹ… con xin lỗi…”
Nhưng bà chỉ lắc đầu.
“Lời xin lỗi đến quá muộn rồi.”
Một tháng sau, bà Lành dọn vào viện dưỡng lão.
Ngày bà đi, rất nhiều hàng xóm đến tiễn.
Riêng Hương đứng ở góc sân, mặt trắng bệch.
Có người nói nhỏ:
“Đúng là gieo gì gặt nấy.”
Còn bà Lành, trước khi lên xe, chỉ nói một câu:
“Người già không cần tiền nhiều… chỉ cần **một chút tôn trọng**.”
Chiếc xe lăn bánh.
Để lại phía sau **hai đứa con bất hiếu đứng lặng giữa sân nhà trống rỗng**.
Và câu chuyện đó, đến giờ vẫn khiến cả xóm tranh cãi:
**Liệu bà Lành làm vậy có quá lạnh lùng… hay đó là cái giá mà những kẻ coi thường cha mẹ phải trả?
Thái Nguyễn 
